جلسه اول 29/ 11/91
مقدمه :
پدید آورنده یک اثر اعم از شخص حقیقی یا حقوقی با صرف وقت ، مهارت و سرمایه به تولید یک اثر مبادرت می کند و چنانچه نتواند از درآمدهای مالی آن بهره مند شود و یا مورد حمایت قانون گذار قرار نگیرد تولید آثار هنری ، ادبی دچار مشکل شده و نتیجه آن پایین آمدن میزان تولید آثار فرهنگی در جامعه می شود معمولاً سرمایه گذاری اولیه در آثار هنری ، ادبی با خطرات زیادی مواجه است زیرا : 1- به بازاریابی گسترده و کافی نیازمند است 2- بازار نسبت به محصولات عملاً عکس العملی نشان نداده است و چه بسا جریان تولید با موانعی برخورد کند و آنرا معلق یا متوقف سازد این موارد باعث می شود که سرمایه گذاری های پر خطر اولیه انجام نشود و توزیع آثار ادبی هنری با اخلال و چالش مواجه گردد به همین دلیل لازم است جامعه حق انحصاری برای پدیدآورندگان آثار یاد شده در نظر بگیرند و متجاوزان به آن را قابل تعقیب بدانند. در نقاطی که چنین حق و حمایتی وجود ندارد یا به طور مؤثر اعمال نمی شود سرقت دارایی معنوی به صورتهای گوناگون به عنوان مثال : رو نوشت برداری بدون مجوز از کتابها یا نرم افزارهای کامپیوتری یا ضبط و تکثیر آهنگهای مشمول حق مالکیتهای معنوی به صورت یک امر عادی در می آید و این امر امکان رشد فرهنگی را در جامعه مختل می کند.
حقوق مالکیت ادبی و هنری از ارکان حقوق مالکیت فکری است به عبارت دیگر حقوق مالکیت فکری مشتمل بر دو رکن می باشد :
1- مالکیت صنعتی 2- مالکیت ادبی ، هنری
1- مالکیت صنعتی از اختراعها ، طرح های صنعتی ، علائم تجاری یا خدماتی ، اسامی تجاری ، حق کسب و پیشه در تجارت و غیره محافظت می کند .
2- مالکیت ادبی ، هنری از آثار و آفریده های مرتبط با آن حمایت می کند البته صاحب نظران و نویسندگان حقوقی کشور ما به جای مالکیت ادبی ، هنری اغلب از حق مؤلف استفاده می کنند در نگاه اول حق مؤلف صرفاً برای نویسندگان می باشد و هنرمندان را در بر نمی گیرد اما استفاده از این لفظ صرفاً به این دلیل است که در گذشته فقط نویسندگان و کتب مورد حمایت بوده اند و با پیشرفت جوامع سایر مخلوقات و ابتکارات بشری نیز مورد حمایت قرار گرفت در کشورهای انگلیسی زبان و در آمریکا به جای حق مؤلف از واژه کپی رایت استفاده می کنند و یا در آلمان از واژه حق نویسندگان استفاده شده است .
جلسه اول 29/ 11/91
مقدمه :
پدید آورنده یک اثر اعم از شخص حقیقی یا حقوقی با صرف وقت ، مهارت و سرمایه به تولید یک اثر مبادرت می کند و چنانچه نتواند از درآمدهای مالی آن بهره مند شود و یا مورد حمایت قانون گذار قرار نگیرد تولید آثار هنری ، ادبی دچار مشکل شده و نتیجه آن پایین آمدن میزان تولید آثار فرهنگی در جامعه می شود معمولاً سرمایه گذاری اولیه در آثار هنری ، ادبی با خطرات زیادی مواجه است زیرا : 1- به بازاریابی گسترده و کافی نیازمند است 2- بازار نسبت به محصولات عملاً عکس العملی نشان نداده است و چه بسا جریان تولید با موانعی برخورد کند و آنرا معلق یا متوقف سازد این موارد باعث می شود که سرمایه گذاری های پر خطر اولیه انجام نشود و توزیع آثار ادبی هنری با اخلال و چالش مواجه گردد به همین دلیل لازم است جامعه حق انحصاری برای پدیدآورندگان آثار یاد شده در نظر بگیرند و متجاوزان به آن را قابل تعقیب بدانند. در نقاطی که چنین حق و حمایتی وجود ندارد یا به طور مؤثر اعمال نمی شود سرقت دارایی معنوی به صورتهای گوناگون به عنوان مثال : رو نوشت برداری بدون مجوز از کتابها یا نرم افزارهای کامپیوتری یا ضبط و تکثیر آهنگهای مشمول حق مالکیتهای معنوی به صورت یک امر عادی در می آید و این امر امکان رشد فرهنگی را در جامعه مختل می کند.
حقوق مالکیت ادبی و هنری از ارکان حقوق مالکیت فکری است به عبارت دیگر حقوق مالکیت فکری مشتمل بر دو رکن می باشد :
1- مالکیت صنعتی 2- مالکیت ادبی ، هنری
1- مالکیت صنعتی از اختراعها ، طرح های صنعتی ، علائم تجاری یا خدماتی ، اسامی تجاری ، حق کسب و پیشه در تجارت و غیره محافظت می کند .
2- مالکیت ادبی ، هنری از آثار و آفریده های مرتبط با آن حمایت می کند البته صاحب نظران و نویسندگان حقوقی کشور ما به جای مالکیت ادبی ، هنری اغلب از حق مؤلف استفاده می کنند در نگاه اول حق مؤلف صرفاً برای نویسندگان می باشد و هنرمندان را در بر نمی گیرد اما استفاده از این لفظ صرفاً به این دلیل است که در گذشته فقط نویسندگان و کتب مورد حمایت بوده اند و با پیشرفت جوامع سایر مخلوقات و ابتکارات بشری نیز مورد حمایت قرار گرفت در کشورهای انگلیسی زبان و در آمریکا به جای حق مؤلف از واژه کپی رایت استفاده می کنند و یا در آلمان از واژه حق نویسندگان استفاده شده است .
تعریف های ذیل نمونه هایی از تعاریف حقوقدانها از این نوع مالکیت و یا حق می باشد .
1- حق مؤلف عبارتند از سلطه و اختیارات مؤلف بر اثرش که آنرا خلق کرده یا به وجود آورده است .
2- مجموعه حقوقی است که قانون برای آفریننده ( خالق اثر) نسبت به مخلوق می شناسد این حقوق عبارتند از : حق انحصاری بهره برداری از آفریننده و اثر برای مدت محدود به سود خالق آن و پس از مرگ برای ورثه او .
3- درماده یک قانون حمایت ازحقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان، مصوب 1348 نیز آمده است از این قانون به مؤلف و مصنف و هنرمند و به آنچه از راه دانش و یا ابتکار آنان پدید می آید بدون در نظر گرفتن طریقه یا روشی که در بیان و یا ظهور و یا ایجاد آن به کار رفته اثر اطلاق می شود از تعاریف مشخص می شود که حق مؤلف شامل دو حق معنوی و مالی است حق معنوی حقی است که پدید آورنده را قادر می سازد جهت حفاظت از ارتباط شخصی بین خود و اثر منتشر شده اش اقدامات خاصی را اتخاذ کند به عنوان مثال تنها خود او می تواند به عنوان پدید آورندة اثر نام برده شود و یا تنها او می تواند اجازه انتشار دهد یا مانع انتشار شود در حالی که حق مادی جنبه بهره برداری مالی و تحصیل منفعت تجاری دارد به این معنا که پدید آورنده می تواند با ارائه اثرش به عموم کسب درآمدکند و البته قابل انتقال به غیر و قابل معامله نیز است.
جلسه دوم 6/12/91
مهم - بخش تعاریف :
حقوق عبارتند از : مجموعه ای از قوائد و مقررات و نظامات که برای تنظیم روابط افراد و استقرار نظم در جامعه وضع گردیده و دارای ضمانت اجرایی کافی و مؤثر می باشد.
اوصاف قائده حقوقی :
1- قائده حقوقی یکی از پدیده های اجتماعی است به عبارت دیگر حقوق و اجتماع لازم و ملزوم یکدیگرند و تصور قائده حقوقی بدون آنکه اجتماعی باشد ناممکن یا حداقل غیر ممکن است زیرا قائده حقوقی برای حفظ بقا و تداوم نیازمند اجتماع بوده و بر اعمال افراد از جهت آنکه عضو جامعه هستند حکومت می کنند.
2- قائده حقوقی الزام آور است برای آنکه قائده حقوقی بتواند به هدف نهایی خود ( حفظ نظم و انضباط اجتماعی ) در جامعه برسد باید رعایت آن را برای افراد اجتماع اجباری کنند.
3- ضمانت اجرا : رعایت قائده حقوقی باید از طرف دولت تضمین شود قائده ای که اجرای آن از طرف دولت تضمین نشده باشد در شمار قائده حقوقی نیست زیرا اگر اشخاص در اجرای اعمالشان آزاد باشند و در برابر تخلفاتشان هیچ مکافاتی نبینند چگونه می توان انتظار داشت یا ادعا کرد نظمی در جامعه وجود دارد .
تقسیمات علوم حقوق:
حقوق به دو شاخه عمومی و خصوصی تقسیم می شود.
1- حقوق عمومی : مجموعه قوائدی است که بر روابط دولت و مأموران دولت با مردم دلالت می کند و وظایف سازمان های دولتی را تعیین می نماید از قبیل اصول مالیات
2- حقوق خصوصی : قوائد حاکم بر روابط افراد را گویند مانند قوائد حاکم بر روابط تجاری
شعبات حقوق خصوصی:
1- حقوق مدنی: مجموعه قوائد و مقررات حاکم بر احوال شخصی ، امور مالی و مادی اشخاص ، ارث ، تابعیت و ... را گویند.
2- حقوق تجارت : قوائد و مقررات حاکم بر مسائل مربوط به بازرگانی و شرکت های تجاری را گویند.
3- حقوق دریایی و هوایی : قوائد حاکم بر امور کشتیرانی و هواپیمایی را گویند.
4- آیین دادرسی کیفری : روش رسیدگی به قوانین جزایی و نحوة دادخواهی را مشخص می کند.
شعبات حقوق عمومی :
1- حقوق اساسی : حقوق اساس و پایه و مبنای حقوق عمومی است . زیرا این حقوق ساختار دولت و روابط سازمان های دولتی را مشخص می کند همانند روابط سه قوا با یکدیگر.
2- حقوق اداری : این رشته از حقوق درباره اشخاص حقوقی ، تشکیلات اداری ، وظایف وزارت خانه ها و ادارات دولتی تقسیمات کشوری و... را با مردم بیان می کند.
3- حقوق جزا : شناختن جرم ، مجرم و تعقیب مجرم و چگونگی تعیین مجازات اشخاص از طرف دولت در رشته مورد بحث است.
4- حقوق کار : روابط بین کارگر و کارفرما و کارگاهها در این رشته مورد بحث قرار می گیرند.
5- آیین دادرسی مدنی : مشخص کننده نحوة اقامه دعوا در مراجع صلاحیت دار می باشد.
تعریف حقوق ادبی ، هنری :
امتیازاتی که به موجب قانون به آثار ادبی و هنری و پدید آورندگان آنها تعلق می گیرد را حقوق ادبی ، هنری می نامند.
تعریف پدید آورندگان و اثر:
برابر قانون حمایت از مؤلفان و مصنفان و هنرمندان، مصوب11/10/ 1348 از نظر این قانون( به مؤلف و مصنف و هنرمند) پدید آورنده و به آنچه از راه دانش یا هنر و یا ابتکار آنان پدید می آید بدون در نظر گرفتن طریقه یا روشی که در بیان و یا ظهور و یا ایجاد آن به کار رفته اثر اطلاق می شود.
جلسه سوم 13/12/91
حقوق مادی و معنوی پدیدآورندگان اثر:
همانگونه که گفته شد برای مؤلف یا پدیدآورنده دو حق را در نظر گرفته اند .الف ) حق مادی ب) حق معنوی
الف ) حق مادی : حق مادی جنبه بهره برداری مالی و تحصیل منفعت تجاری دارد به این معنا که پدید آورنده می تواند با ارائه اثرش به عموم کسب درآمدکند و البته قابل انتقال به غیر و قابل معامله نیز است.
ویژگیهای حق مادی :
1- قابل انتقال به غیر:مطابق ماده5 قانون حمایت ازحقوق مؤلفان وپدیدآورندگان درمواردزیرمی توان ازحقوق مادی یک اثر را به غیر واگذار کرد.
الف ) تهیه فیلم سینمایی و تکنولوژی و مثل آن ب) نمایش صحنه ای مانند تئاتر و نمایش های دیگر
ج) ضبط تصویری یا صوتی اثر بر روی صحنه یا نوار یا وسیله دیگر د ) پخش از رادیو و تلویزیون و وسایل دیگر
ه ) ...
نکته : انتقال به غیر به موجب قرار داد است مثل بیع ، اجاره ، رهن ، هِبِه یا از طریق قهری (اجباری) مانند ارث و وصیت
2- موقت بودن : محدود به زمان معینی است و با توجه به قانون حق مؤلف هر کشوری این مدت متغیر و متفاوت است یعنی پس از انقضای مدت ذکر شده در قانون اثر جز دارایی جامعه محسوب می شود و هر کسی می تواند با رعایت حقوق معنوی پدیدآورندگان از آن اثر بهره برداری کند این مدت در ایران 30 سال می باشد. بعد از فوت پدیدآورنده درآمد حاصل از اثر به وراث و یا شخصی که نسبت به او وصیت شده است به مدت 30 سال تعلق می گیرد و اگر وارثی نباشد و یا وصیتی صورت نگرفته باشد درآمد حاصله به همین مدت در اختیار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است ( ماده 12 قانون حمایت از پدید آورندگان)
ب) حق معنوی : حق معنوی حقی است که پدید آورنده را قادر می سازد جهت حفاظت از ارتباط شخصی بین خود و اثر منتشر شده اش اقدامات خاصی را اتخاذ کند به عنوان مثال تنها خود او می تواند به عنوان پدید آورندة اثر نام برده شود و یا تنها او می تواند اجازه انتشار دهد یا مانع انتشار شود.
ویژگیهای حق معنوی :
1- غیر قابل انتقال بودن : بدین معناست که این حق چه به موجب قرارداد و چه به صورت قهری قابلیت انتقال ندارد . حال سؤالی که مطرح می شود که به چه علت حق معنوی مؤلف بعد از فوت هم به دلایل زیر مورد حمایت می باشد:
الف ) حمایت از شخصیت پدیدآورنده منحصر به زبان حیات وی نیست ، حمایت از شخصیت پدیدآورنده اقتضای آن را دارد که حقوق معنوی او پس از مرگش نیز به وسیله وارثان قهری و یا قرار دادی اجرا گردد.
ب) ماده 4 قانون حمایت از پدیدآورندگان قید محدودیت زمانی برای حمایت از حقوق معنوی صاحب اثر نداده است به عبارت دیگر حقوق معنوی مختص به زمان خاصی نیست.
ج) اگر بعد از فوت مؤلف یا پدیدآورنده به حیثیت و شخصیت معنوی او خدشه وارد شود همانند این است که لطمه به شخصیت وارثان او رسیده است . لذا بهتر است اشخاصی که حافظ این حق هستند بعد از مرگ او نیز متولی حفظ این آثار باشند.
2- عدم محدودیت در مکان : بدین معناست که تفاوت نمی کند اثر در کدام کشور منتشر شده و یا عرضه گردیده است بر این اساس دولت ایران به عنوان مظهر قدرت عمومی وظیفه خود می داند چنانچه اثر یکی از اتباع کشور که در خارج انتشار یافته بود و مورد تحریف و تفسیر واقع شد از حقوق معنوی آفریننده اثر حمایتهای لازم را به وجود آورد.
3- عدم محدودیت در زمان: حق معنوی دائمی بوده و با مرور زمان ساقط نمی شود.
اقسام حق مؤلف را نام ببرید:
1- حق تصمیم گیری درموردانتشار اثر: بدین معنا که صاحب اثرمی توانددرمورد پدیده خودوانتشار و یاعدم انتشارآن تصمیم گیری کند و نمی توان او را مجبور به انتشار اثرش کرد زیرا اثر مؤلف نمادی از شخصیت علمی ، ادبی و هنری است پدیدآورنده بر اثر خود همانند یک مال تسلط دارد.
2-حق حرمت نام وعنوان اثر: برخی ازحقوقدانها ازاین حق به عنوان حق انتصاب اثر و یا حق ولایت بر اثر نام می برندحق انتصاب حقی است که برای کلیه پدیدآورندگان درنظرگرفته اندبر اساس این حق پدیدآورنده حق دارد نام خودرا و یا هر نامی که خود او مقررداشته است بر روی اثر بگذارد.
3- حق حرمت اثر : آثار ادبی ، هنری و علمی همانند خود صاحب اثر دارای احترامند این ممنوعیت در مفاد 18 و 19 قانون حمایت از حقوق مؤلفان آمده است . ماده 19 این قانون مقرر داشته است هرگونه تغییر یا تحریف در آثارِ مورد حمایت این قانون و نشر آن بدون اجازه پدیدآورنده ممنوع خواهد بود پس حق حرمت اثر هرگونه دخل و تصرف در آن را باز می دارد.
جلسه چهارم 20/12/91
اقسام حق برای مؤلف :
1- حق نشر و تکثیر 2- حق عرضه و اجرا 3- حق ترجمه 4- حق اقتباس ، تلخیص و تبدیل 5- حق تعقیب
1- حق نشرو تکثیر: ماده 5 قانون حمایت از حقوق مؤلفان ( توضیحات قبل)
2- حق عرضه و اجرا : حق عرضه به معنای در دسترس قرار دادن یا نمایش دادن اثری شنیداری یا دیداری برای عموم و اجرا به معنای نمایش زنده و مستقیم اثر برای عده ای و معمولاًاین دو اصطلاح در مورد آثار نمایشی و موسیقیایی بکار می رود بر اساس بند 1 ماده 11 کنوانسیون بِرن مالکین کپی رایت باید دارای حق انحصاری صدور اجرای عمومی آثار خود باشند و بند 1 ماده 14 کنوانسیون برن در خصوص آثار سینمایی مقرر می دارد که پدیدآورندگان آثار ادبی و هنری دارای حق انحصاری صدور اجازه برای اجرای عمومی را دارند.
3- حق ترجمه : ماده 1 قانون ترجمه و تکثیر کتب بیان می دارد حق تکذیب یا تجدید و بهره برداری و نشر هر ترجمه ای با مترجم یا وراث قانونی اوست.
4- حق اقتباس ، تلخیص و تبدیل : عبارتند از تغییر یا اصلاح یک اثر به منظور ارائه آن در اشکال متفاوت مانند اینکه شخصی تغییر یک اثر را به منظور تبدیل آن به یک نمایشنامه انجام داده باشد در ماده 12 کنوانسیون برن مقرر شده است پدید آورندگان آثار از حق انحصاری صدور اجازه اقتباس یا سایر اشکال تغییر و یا تبدیل اثر خود بهره مند شوند.
5- حق تعقیب: حق تعقیب در ایران حقی است برای صاحب حق عینی نظیر حق مالکیت که می تواند به استناد آن حق مال خود را در دست هر کسی که بیابد بگیرد و یا اقامه دعوا نماید.
شرایط حمایت از آثار ادبی و هنری:
الف ) محسوس بودن شکل اثر ب ) اصالت اثر ج ) اعلان مشخصات د) ثبت اثر هـ) مالیت داشتن اثر و ) سایر شرایط
الف ) محسوس بودن شکل اثر : افکار و اندیشه نمی تواند مورد حمایت باشد پس باید از قالب ذهنی خارج و به صورت محسوس و عینی تجسم یا پدیدار شود تا مورد حمایت قانون قرار بگیرد مثل موسیقی ضبط شده و یا داستان نوشته شده
ب ) اصالت اثر: اثری قابل حمایت است که ابتکاری و اصیل باشد بدین معنی که منظور شخصیت و افکار پدید آورنده و در واقع انعکاسی از اندیشه و احساس او باشد نو بودن اثر شرط نمی باشد. به عنوان مثال از یک منظره دو نقاش به صورت مستقل از هم تصویری تهیه می کنند هر کدام از این دو تصویر مستقل و نمایانگر شخصیت پدیدآورنده خود می باشد اصالت می تواند دو گونه باشد:
1- اصالت در محتوا ( پدید آورنده اولین نفری است که آن را خلق می کند) 2- اصالت در تعبیر ( پدیدآورنده اثر از محتوایی که در گذشته وجود داشته اثر دیگری خلق کند که دارای ویژگی ابتکاری است
ج ) اعلان مشخصات: دارا بودن مشخصات یا علامات خاصی بر روی اثر از شرایط حمایت در ایران نمی باشد و لازم نیست علامت خاصی بر روی آثار درج شود اما در مورد صفحات و نوارهای صوتی استثنا وجود دارد بر طبق ماده 4 قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی نوارهای صوتی و موسیقی در صورتی مورد حمایت قرار می گیرند که بر روی هر نسخه یا جلد آن علامت بین المللی p در داخل دایره و تاریخ انتشار، نام و نشانی تولید کننده و نماینده انحصاری و علامت تجاری دکر شده باشد.
د) ثبت اثر: ماده 21 قانون حمایت از حقوق مؤلفان مقرر می دارد پدیدآورندگان می توانند اثر و نام و عنوان و نشانه ی ویژه اثر خود را در مراکزی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تعیین نوع اثر آگهی می نماید به ثبت برسانند.
نکته : از واژه می تواند چنین برداشت می شودکه ثبت اثر شرط حمایت قانونگذار نمی باشد. هنرمندان و مؤلفان می توانند با سپردن یک نسخه از آثار خود به کتابخانه ملی نسبت به اثر خود اقدام نمایند.
هـ) مالیت داشتن اثر: معیار مالیت داشتن یک اثر در ایران تنها به ارزش اقتصادی آن بستگی ندارد بلکه باید مالیت داشتن آن با توجه به عرف و نظم عمومی و اخلاق حسنه سنجیده شود در ایران شاید اثری مالیت داشته باشد ولی چون بر خلاف شرع و اخلاق حسنه و نظم عمومی است قابل معامله نباشد مانند یک فیلم مستهجن لذا مورد حمایت قانون هم قرار نمی گیرد.
و ) سایر شرایط : برابر ماده 22 قانون حمایت از حقوق مؤلفان اثری مورد حمایت این قانون است که برای نخستین بار در ایران به چاپ رسیده باشد یا پخش و اجرا شده باشد در واقع قبلاً در هیچ کشوری چاپ و نشر و پخش نشده باشدهمچنین تابعیت ایران یا سکونت در ایران هم در قانون مالکیت ادبی و هنری پیش بینی شده است.
جلسه پنجم 18/1/92
جرایم ناشی از نقض قانون پدیدآورندگان
1- جرم نشر یا پخش یا عرضه اثر دیگری 2- جرم به کار بردن نام و عنوان و نشان ویژه ای که متعلق به مؤلف اثر است
3- جرم اقتباس غیر قانونی 4- جرم تغییر یا تحریف آثار ادبی و هنری 5- سایر جرایم
تعریف جرم:
مطابق ماده 2 قانون مجازات اسلامی هر فعل یا ترک فعلی که در قانون بری آن مجازات تعیین شده باشد جرم محسوب می شود.
عناصر جرم :
1- عنصر قانونی : متن ماده قانون آن جرم را گویند.
2- عنصر مادی : ارتکاب فعل مادی فیزیکی در عالم خارج را گویند.
3- عنصر معنوی سوء نیت که به 2 دسته عام و خاص تقسیم می شود.
الف ) سوء نیت عام : عدم در ارتکاب فعل مادی فیزیکی ب ) سوء نیت خاص : قصد در رسیدن به نتیجه
جرم مطلق : جرمی است که تحقق آن نیاز به حصول نتیجه ندارد و به محض ارتکاب فعل مادی فیزیکی محقق می شود مانند سوء قصد به مقامات دولتی در این مثال حتی اگر مقام دولتی صدمه ای نبیند جرم سوء قصد رخ داده است.
جرم مقید: جرمی است که تحقق آن مربوط به حصول نتیجه مجرمانه است مانند جرم قتل تا زمانی که مرگ در مورد شخصی به صورت قطعی رخ نداده باشد جرم قتل نیز تحقق نمی یابد.
1- جرم نشر یا پخش اثر دیگری :
1- عنصر قانونی ماده 23 قانون حمایت از حقوق مؤلفان مقرر می دارد هرکس تمام یا قسمتی از اثر دیگری را که مورد حمایت این قانون است به نام خود و یا به نام پدیدآورندگان بدون اجازه اوعالماً یا عامداً به نام شخص دیگری غیر از خود پدید آورنده نشر یا پخش یا عرضه کند به حبس تأدیبی از 6 ماه تا 3 سال محکوم خواهد شد.
2- عنصر مادی یعنی ارتکاب فعل فیزیکی به صورت نشر، پخش و عرضه بدون اجازه صاحب اثر
3- عنصر معنوی : الف ) سوء نیت عام عمد در ارتکاب نشر، پخش و عرضه ب ) سوء نیت خاص یعنی قصد رسیدن به نتیجه که همان اضرار غیر است . در این مثال (جرم نشر یا پخش اثر دیگری ) سوء نیت عام وجود دارد و جرم مطلق است و لازم نیست که حتماً منجر به اضرار پدیدآورنده شود.
صور خاص این جرم :
1- جرم نشر، پخش و عرضه کتب و نشریات وآثار صوتی مثل ماده 7 قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی که مقرر می دارد هر کسی این اعمال را عالماً و عامداً مرتکب شود علاوه بر پرداخت خسارت شاکی خصوصی به حبس از 3 ماه تا یکسال محکوم می شود.
2- جرم چاپ و پخش و نشر ترجمه دیگری ماده 24 قانون حمایت از حقوق مؤلفان مقررمی دارد هر کس بدون اجازه ترجمه دیگری را به نام خود یا دیگری چاپ و پخش و نشر کند به حبس تأدیبی از 3 ماه تا یکسال محکوم می شود.
3- جرم نشر ، پخش و عرضه آثار سمعی و بصری ، مجازات اشخاص که در امور سمعی و بصری فعالیتهای غیر مجاز دارند مقرر می دارد هر گونه فعالیت تجاری در زمینه تولید و عرضه نوارهای صوتی و تصویری نیاز به اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دارد متخلفین از این امر به جریمه نقدی از یک میلیون تا ده میلیون ریال محکوم می شوند.
ماده 2 قانون مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت غیر مجاز دارند.
جلسه ششم 8/2/92
2- جرم به کار بردن نام و عنوان و نشان ویژه ای که متعلق به مؤلف اثر است:
عناصر تشکیل دهنده جرم:
1- عنصر قانونی : متن ماده 17 قانون حمایت از حقوق مؤلفان که مقرر می دارد نام و عنوان و نشان ویژه ای که معرف اثر است از حمایت این قانون برخوردار خواهد بود و هیچ کس نمی توانئ آنها را برای اثر دیگری از همان نوع یا مانند آن به ترتیبی که القای شبهه کند به کاربرد.
2- عنصر مادی : استفاده و استعمال نام و عنوان و نشان اثر متعلق به دیگری
3- عنصر معنوی : الف ) سوء نیت عام ، عمد در استفاده و استعمال یعنی علم به تعلق و عنوان و نشان به اثر دیگری داشته باشد.
ب) سوء نیت خاص : قصد فریب دیگران ( القای شبهه )
صور خاص این جرم :
در قانون 33 مطبوعات هرگاه انتشار نشریه نام یا علامت نشریه دیگری ولو با تغییرات جزیی تقلید شود به طوری که برای خواننده امکان اشتباه باشد از انتشار آن جلوگیری و مرتکب به حبس تعزیری از 61 روز تا 3ماه و جزای نقدی از یک تا ده میلیون ریال محکوم می شود.
3- جرم اقتباس غیرقانونی
عناصر تشکیل دهنده جرم:
1- عنصر قانونی : ماده 18 قانون حمایت از حقوق مؤلفان که مقرر می دارد انتقال گیرنده و ناشر و کسانی که طبق این قانون اجازه استفاده یا استناد و یا اقتباس از اثر دیگری به منظور انتفاع ( بهره برداری ) دارند باید نام پدید آورنده را به عنوان و نشان ویژه که معرف اثر است همراه اثر یا روی نسخه اصلی یا نسخه های چاپی یا تکثیر شده به روش معمول و متداول اعلام و درج نماید مگر اینکه پدید آورنده به ترتیب دیگری موافقت کرده باشد.
2- عنصر مادی : عمل مرتکب در اینجا عدم رعایت تشریفات قانونی اقتباس است هر چند مرتکب اجازه قانونی برای اقتباس را داشته باشد ولی از درج نام پدیدآورنده خودداری ورزد عنصر مادی جرم تحقق یافته است.
3- عنصر معنوی : سوء نیت عام یعنی عمد در اقتباس غیر قانونی برای تحقق عنصر معنوی این جرم کافی است.
تعریف اقتباس : به معنای فایده گرفتن ، استفاده کردن و نقل کردن است آثار ادبی با ارزش اکثراً با اقتباس از متن های ادبی ، تاریخی و مذهبی به وجود آمده اند و آثار ادبی ، هنری به وسیله همین اقتباسها تبدیل به آثار با ارزش و ماندگار در جهان هنر شده اند.
4- جرم تغییر یا تحریف آثار ادبی و هنری
عناصر تشکیل دهنده جرم:
1- عنصر قانونی : ماده 19 قانون حمایت از حقوق مؤلفان که مقرر می دارد هرگونه تغییر یا تحریف در اثرهای مورد حمایت این قانون و نشر آن بدون اجازه پدید آورنده ممنوع است .
2- عنصر مادی : تغییر یا تحریف آثار ادبی و هنری
تعریف تحریف : یعنی هرگونه تغییر و تبدیلی در متن و محتوا و شکل پدیده که به نوعی تَدلیس ( فریب دادن ) می باشد و از نظر اسلام حرام است.
شرط تحریف : علنی شدن یا انتشار و در اختیار مردم قرار گرفتن
نکته : این جرم با فعل و هم ترک فعل محقق می شود به عنوان مثال یک آپاراتچی سینما پرده ای از فیلم را نمایش ندهد در اینجا با ترک فعل تحریف رخ داده است.
3- عنصر معنوی : این جرم یک جرم مطلق است لذا نیازی به سوء نیت خاص ندارد ولی سوءنیت عام یعنی قصد و عمد در تحریف و تغییر را داشته و تعلق اثر به دیگری را بداند ولی خواهان تحریف باشد.
جلسه هفتم 15/2/92
5- سایر جرایم
الف) جرایم ناشی از نقض حقوق نرم افزارها : ماده 13قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای یارانه ای مصوب 1379مقرر می دارد هرکس حقوق مورد حمایت این قانون را نقض نماید علاوه بر جبران خسارت به حبس از نودویک روز تا شش ماه وجزای نقدی از 10 تا 50 میلیون ریال محکوم می گردد.
موارد نقض ممکن است به اشکال زیر باشد:
1- استفاده غیر مجاز 2- کپی برداری غیرمجاز 3- تکثیر یا توزیع
جرم ارتکابی توسط چاپخانه ها : از موارد نقض حقوق هنرمندان و ادیبان می باشد که در ماده 20 قانون حمایت از حقوق مؤلفان به آن پرداخته شده است چاپخانه ها و بنگاه ها و کارگاه ها و اشخاصی که به چاپ ، نشر ، پخش یا ضبط و تکثیر اثرِ مورد حمایت این قانون می پردازند باید شماره دفعات چاپ و تعداد نسخه کتاب یا ضبط یا تکثیر و شماره مسلسل روی صفحه موسیقی و صدا را بر تمام نسخه هایی که پخش می شود با ذکر تاریخ و نام چاپخانه یا بنگاه یا کارگاه مربوطه بر حسب مورد درج نماید.
پیشینه تاریخی حقوق پدیدآورندگان:
1- در اسلام : در قرآن و حدیث پیشینه هایی در خصوص حق تألیف و دیگر حقوق وابسته نداریم حقوق مالکیت فرهنگی ، هنری در تکاپوی اثر هنری انسان حق ثابت و تأکید شده ای است و پیامبر اسلام (ص) آموزش قرآن را که کاری فکری و معنوی است به عنوان مهر زن پذیرفته است و برای این پوشش علمی مزد و پاداش قرار داده اند.
2- درفقه معاصر اسلامی :
الف ) فقه عامل ( اهل سنت ) : تولیدات فکری را در زمره اموال می دانند و مالیت آن را با اعیان ( ساختمان ...) یکی می دانند و غاصب این منابع را ضامن می دانند.
ب ) فقه امامیه : در قبال برخی حقوق اخذ اجرت ، روا نمی باشد به عبارت دیگر حتی نمی توان آن را انتقال داد مثل حق ولایت یا حق حضانت و برخی از حقوق اخذ اجرت رواست به عبارت دیگر تألیف که نتیجه تلاش های فکری ، علمی و پژوهشی و محصول اندیشه نویسنده است منفعتی دارد که نصیب انسان می شود و مؤلف مالک این منفعت است.
نظرات برخی از فقها :
1- امام خمینی (ره ) : حق تألیف حق شرعی به حساب نمی آید و دیگران می توانند آن را چاپ نمود و از آن تقلید نمایند.
2- آیت ا... مکارم شیرازی : حق تألیف و اختراع و مانند آن یک حق شرعی و قانونی است و باید به آن احترام گذاشت یعنی اهمیت مالکیت فکری کمتر از مالکیت عینی نیست.
3- آیت ا... سید محمد مرعشی شوشتری: حق تألیف شرعاً معتبر و لازم الرعایه است.
4- آیت ا... خامنه ای : نظر ایشان نیز مشروع بودن حق تألیف است هم اکنون حقوق پدیدآورندگان در ایران مبنای شرعی دارد و باید طبق قوانین محترم شمرده شود چون بر اساس قاعده ید و قاعده لاضرر و هم چنین به فرموده پیامبر اسلام (ص) مردم بر اموالشان و جانشان مسلط هستند شرعاً و عرفاً با ارزش گذاری آن مخالفتی ندارد.
تاریخچه ضمانت اجرایی کیفری و حقوق پدیدآورندگان :
1- در ایران : اولین قانون در ایران در فصل 11 قانون مجازات عمومی مصوب 1310 بوده است که چهار ماده از این قانون به حقوق پدیدآورندگان وضمانت اجرایی کیفری آن پرداخته بود در سال 1337 ایران به کنوانسیون بین المللی پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی ، تجاری و کشاورزی ملحق شد در سال 1347 لایحه ای از طرف وزارت فرهنگ و هنر به مجلس شورای ملی ارسال شدکه یک سال بعد در 11 دی ماه 1348 قانونی با نام قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مشتمل بر 33 ماده و 3 تبصره به تصویب مجلس شورای ملی رسید دومین قانون مستقل در این زمینه با نام قانون ترجمه و تکثیرکتب ، نشریات و آثار طی 120 ماده در سال 1352 به تصویب شورای ملی آن زمان رسیده است اولین و بارزترین نمونه حمایت از نرم افزارهای یارانه ای در سال 1379 می باشد این قانون به تعبیری نخستین مصوبه مجلس شورای اسلامی در زمینه مالکیتهای ادبی و هنری است که به تأیید شورای نگهبان نیز رسیده است این قانون دارای 17 ماده است که برخی از موارد مورد حمایت آن عبارتند از : 1- حمایت از حقوق مؤلف در بستر مبادلات الکترونیکی 2- حمایت از اسرار تجاری 3- حمایت از علائم تجاری
|
امتیاز مطلب : 0
|
تعداد امتیازدهندگان : 0
|
مجموع امتیاز : 0
عضو شوید
عضویت سریع
آمار مطالب
آمار بازدید
